Materiały do nauki o Polsce




Rozkwit Polskiej Szkoły Plakatu znanej na świecie przypada na lata siedemdziesiąte. Wybitnymi twórcami plakatu byli Henryk Tomaszewski (1914-2005), Waldemar Świerzy, Jan Lenica (1928-2001), Jan Młodożeniec (1929- 2000). Twórczość tych wybitnych artystów okazała się ponadczasowa. Prace były charakterystyczne bo posługiwały się znakiem, symbolem, skrótem, abstrakcją a jednocześnie były niesamowicie komunikatywne i uniwersalne. Oszczędny w formie i przekazie plakat był wymowny, jednocześnie dosłowny, czasami absurdalny, ale głęboko przemyślny.

 

Polacy odnieśli sukces na świecie i naturalną konsekwencją stało się otwarcie pierwszego na świecie Muzeum Plakatu w Warszawie (1968).

 

Koncepcja tak zwanego polskiego plakatu ukształtowana się w latach 50 -60, pozostała żywa i aktualna do dzisiaj. Krytycy jednogłośnie orzekli, że Piotr Młodożeniec i Marek Sobczyk kontynuując tradycję stworzyli w latach 90 najciekawsze zjawisko graficzne.

 

W latach osiemdziesiątych stanu wojennego, w okresie oporu wobec władzy powstawała tak zwana kultura niezależna. Prace Jerzego Kaliny prezentowane były przy kościołach katolickich gdzie sztuka i artyści znaleźli w tym czasie schronienie.

 

Lata osiemdziesiąte to powrót do tradycyjnych gatunków sztuki – malarstwa i rzeźby (działalność Gruppy - Jarosława Modzelewskiego, Marka Sobczyka, Waldemara Pawlaka, Tomasza Ciecierskiego, Edwarda Dwurnika).

 

Lata dziewięćdziesiąte wykreowały nowe postawy artystów - krytykę wszystkich aspektów życia publicznego, które ograniczały wolność artysty (Zofia Kulik, Zbigniew Libera). Artyści nauczyli się też korzystać z mediów – z przekazu, z wideo, komputerów, instalacji, fotografii, promocji.
Lata wolności to powrót do malarstwa, instalacji. Leon Tarasewicz, który przedkładał tradycję pejzażu tworzy malarskie instalacje na otwartej przestrzeni. Robert Maciejuk w swoim malarstwie wykorzystuje wszystkie znaki i symbole, które funkcjonują w obiegu.

 

Polska sztuka współczesna znana jest na świecie głównie dzięki pracom Magdaleny Abakanowicz (tworzy monumentalne tkaniny ”abakany”, rzeźby, instalacje), Romana Opałki (1931-2011) - pokazuje w twórczości upływające życie), Tadeusza Kantora (1915 -1990), Aliny Szapocznikow (1926-1973) - rzeźba o niezwykłej ekspresji, rzeźbiarki Katarzyny Kobro (1898-1951 ). Swoje miejsce i uznanie zyskała też grupa twórców Komitetu Paryskiego, która rozwijała doświadczenia postimpresjonizmu, kontynuowane po II wojnie światowej - Jan Cybis (1897 -1972), Piotr Potworowski (1898-1962), Józef Czapski (1896-1993).

 

Ze środowiska Grupy Krakowskiej wywodzą się Jerzy Nowosielski (1923-2011 ), Tadeusz Brzozowski (1918-1987). Warta jest odnotowania twórczość Mirosława Bałki, jego prace dotykające problemów Holokaustu są poruszające. Autor sprzeciwia się w swojej twórczości naruszaniu granic intymnych człowieka.

 

Jeden z najważniejszych polskich malarzy współczesnych Stefan Gierowski (ur.1925) w swojej malarskiej twórczości abstrakcyjnej łączył awangardę z wrażliwością kolorystów a w czasach komunistycznego zniewolenia z moralnym przesłaniem. Kompozycje Gierowskiego wyróżnia porządek, moralny ład i harmonia kompozycji. W latach siedemdziesiątych patronował Tomaszowi Ciecierskiemu, Edwardowi Dwurnikowi, Łukaszowi Karolkiewiczowi. Ta grupa wprowadziła do swoich obrazów narrację z filozoficznym przesłaniem.

 

W Polsce głównymi bastionami sztuki nawiązującej do awangardy przez ostatnie dziesięciolecia były Muzeum Sztuki w Łodzi i warszawska Galeria Foksal.
Rolę wystawienniczą sztuki współczesnej kontynuuje Centrum Sztuki Współczesnej mieszczące się w Zamku Ujazdowskim w Warszawie, w salonie wystawowym Zachęta w Warszawie oraz wiele prywatnych galerii. Od okresu międzywojennego silną pozycję ma na świecie polska fotografia artystyczna i dokumentalna.

 

Sukcesy artystyczne za granicą odnosiło wielu naszych artystów: Franciszek Starowiejski (1930-2009),  Franciszek Maśluszczak, Zdzisław Beksiński (1929-2005), Stasys Eidrigevicius, rzeźbiarz Igor Mitoraj, malarze i ilustratorzy emigracyjni: Andrzej Dudziński, Rafał Olbiński,  Jan Sawka (1946-2012),  Andrzej Czeczot (1933-2012),  fotografia Ryszard Horowitz.
Obecna jest na świecie nowa fala popularności i sukcesów najmłodszego pokolenia malarzy: Marcina Maciejewskiego, Wilhelma Sasnala, Jadwigi Sawickiej i innych. Świadczy to o powrocie, renesansie malarstwa a ich międzynarodowe sukcesy o ekspansji polskiej sztuki.